Trigonometrik Yerine Koyma Hesaplayıcı
a²−x², a²+x² ya da x²−a² içeren integraller için uygun trigonometrik yerine koymayı, sadeleşen kökü ve dx ifadesini a değerine göre verir.
Sonuç
Nasıl hesaplanır?
Üç kök biçiminden birini seçer ve a değerini (pozitif bir sayı) girersiniz. Araç integral almaz; seçilen biçim için standart yerine koymayı verir. √(a² − x²): x = a·sin θ, kök a·cos θ olur, dx = a·cos θ dθ. √(a² + x²): x = a·tan θ, kök a·sec θ, dx = a·sec² θ dθ. √(x² − a²): x = a·sec θ, kök |a·tan θ|, dx = a·sec θ·tan θ dθ; mutlak değer x ≥ a için (0 ≤ θ < π/2) a·tan θ, x ≤ −a için (π/2 < θ ≤ π) −a·tan θ olur. a değeri, kökün altındaki sabitin karekökü olmalıdır; yani 25 − x² için a = 5 girilir. Sıfır veya negatif a sonuç vermez. a sayısı formüllerde yalnızca gereken ondalıklarla ve binlik ayracı olmadan yazılır; 1000 yine 1000 görünür, ondalık ayracı Türkçe virgüldür. Plan, her sadeleşmenin varsaydığı θ aralığını da OpenStax Calculus Volume 2'den (3.3) verir: sinüs durumunda −π/2 ≤ θ ≤ π/2, tanjant durumunda −π/2 < θ < π/2, sekant durumunda yukarıdaki iki aralık.
Örnek hesaplama
√(2,5² + x²) içeren bir integral alalım; a = 2,5 ve biçim a² + x² olur. Terimler arasında artı işareti olduğu için tanjant durumu geçerlidir. Yerine koyma: x = 2,5·tan θ. Bu durumda 2,5² + x² = 2,5²(1 + tan² θ) = 2,5² sec² θ olur ve kök 2,5·sec θ biçimine sadeleşir. x'in türevi dx = 2,5·sec² θ dθ verir. Artık bütün integrali θ cinsinden yazabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Kökün altındaki sayıyı değil, karekökünü girmek gerekir: √(9 − x²) için a = 3 yazılır, 9 değil.
- Biçimi işarete bakarak karıştırmak. x² − a² (sekant) ile a² − x² (sinüs) farklı durumlardır, terimlerin sırası önemlidir.
- Aracın yalnızca yerine koymayı, kökü ve dx'i verdiğini unutmak. İntegralin geri kalanını yeniden yazmak, θ cinsinden integral almak ve dik üçgenle x'e dönmek size kalır.
- √(4x² + 9) gibi katsayılı ifadelerde doğrudan kullanmak. Önce (örneğin u = 2x ile) üç biçimden birine getirmek gerekir.
- Sekant durumunda mutlak değeri atmak. √(x² − a²) = |a·tan θ|'dır; yalnızca x ≥ a için a·tan θ'ya eşittir, x ≤ −a için −a·tan θ olur; negatif x üzerindeki belirli bir integral ikinci biçimi ister.
Kaynaklar
- Calculus Volume 2, 3.3 Trigonometric Substitution — OpenStax, 2016
Bu hesaplama hakkında
Trigonometrik yerine koyma, a²−x², a²+x² veya x²−a² içeren ifadeler için bir integral alma tekniğidir; x, yeni bir θ değişkeninin trigonometrik fonksiyonuyla değiştirilir, böylece kök altındaki ifade bir Pisagor özdeşliği yardımıyla tek bir kare trigonometrik terime indirgenir — a²−x², x = a·sinθ ile a·cosθ'ya; a²+x², x = a·tanθ ile a·secθ'ya; x²−a² ise x = a·secθ ile |a·tanθ| olur; bu, x ≥ a iken a·tanθ, x ≤ −a iken −a·tanθ demektir. Bu hesaplayıcı, seçtiğiniz kök biçimi ve a değerinden eşleşen durumu belirleyip OpenStax Calculus Volume 2'deki gibi doğru yerine koymayı, sadeleşen kökü, bunun varsaydığı θ aralığını ve dx ifadesini verir.
Bu teknik, genellikle u-yerine koyma ve kısmi integrasyondan sonra öğretilen integral hesabı derslerinin temel bir konusudur ve çemberler, elipsler ve hiperbolik geometri içeren fizik ile mühendislik problemlerindeki integralleri değerlendirmek için gereklidir — öğrenciler genellikle cebiri elle çözmeden önce üç yerine koyma durumundan hangisinin geçerli olduğunu kontrol etmek için böyle bir araç kullanır.
Bu faydalı oldu mu?
En fazla 3 tepki seçebilirsiniz.
Yorumlar
- İlk yorumu siz yazın.
Popüler hesaplayıcılar
Kredi Hesaplama
Aylık taksit, toplam faiz ve ödeme planını hesaplayın.
Yüzde Hesaplama
Yüzde değişim, indirim ve oran hesaplamaları.
İndirim Hesaplama
İndirimli fiyatı, kazancı ve indirim tutarını hesaplayın.
Vücut Kitle Endeksi (VKİ)
Boy ve kiloya göre vücut kitle endeksini hesaplayın.
Yaş Hesaplama
Doğum tarihinden bugüne tam yıl, ay ve gün cinsinden yaşınızı hesaplayın.
Bileşik Faiz Hesaplama
Ana para, faiz oranı ve süreye göre bileşik faizle nihai tutarı hesaplayın.
Tüm Hesaplayıcılar
- Kredi Hesaplama
- Kar Hesaplama
- İndirim Hesaplama
- Vücut Kitle Endeksi (VKİ)
- Yüzde Hesaplama
- İdeal Kilo Hesaplama
- Yaş Hesaplama
- Gebelik Hesaplama
- Bileşik Faiz Hesaplama
- Bazal Metabolizma (BMR) Hesaplama
- Bahşiş Hesaplama
- Yakıt Maliyeti Hesaplama
- Tarih Farkı Hesaplama
- Uyku Döngüsü Hesaplama
- Günlük Su İhtiyacı Hesaplama
- Basit Faiz Hesaplama
- Kalp Atış Hızı Bölgeleri Hesaplama
- Koşu Temposu Hesaplama
- Evcil Hayvan Yaşı Hesaplama
- Kalori Yakım Hesaplama
- Makro Besin Dağılımı Hesaplama
- TDEE (Toplam Günlük Enerji İhtiyacı) Hesaplama
- Bel-Kalça Oranı Hesaplama
- Takdir ve Teşekkür Belgesi Hesaplama
- Tek Tekrar Maksimum (1RM) Hesaplama
- Yumurtlama (Ovülasyon) Hesaplama
- Elektrik Maliyeti Hesaplama
- Birim Fiyat Hesaplama
- Tasarruf Hedefi Hesaplama
- Başabaş Noktası Hesaplama
- Boya Hesaplama
- Vize-Final Ortalama Hesaplama
- İş Günü Hesaplama
- Saat Farkı (Süre) Hesaplama
- Yakıt Tüketimi Hesaplama
- Sıcaklık Birimi Çevirici
- Fayans (Seramik) Hesaplama
- En-Boy Oranı Hesaplama
- Roma Rakamı Çevirici
- Hedef Kilo Süresi Hesaplama
- Maaş Çevirici (Saatlik-Yıllık)
- Kredi Kartı Doğrulama (Luhn)
- Vücut Yüzey Alanı (BSA) Hesaplama
- Hissedilen Sıcaklık Hesaplama
- Ohm Kanunu Hesaplama
- PPI (Piksel Yoğunluğu) Hesaplama
- Molar Kütle Hesaplama
- Burç Hesaplama (Batı + Çin)
- IBAN Doğrulama
- Ayakkabı Numarası Dönüştürücü
- Ülke Bilgisi (Telefon Kodu) Sorgulama
- Saat Dilimi Farkı (Dünya Saati)
- CAGR (Bileşik Yıllık Büyüme) Hesaplama
- 72 Kuralı Hesaplama
- Kandaki Alkol (Promil) Hesaplama
- Yağsız Vücut Kütlesi (LBM) Hesaplama
- Pisagor Teoremi Hesaplama
- Hız Birimi Dönüştürücü
- İndirme Süresi Hesaplama
- Tarih Hesaplama (Gün Ekle/Çıkar)
Hesaplayıcı bulunamadı
Editörlerden not
Bu araç yalnızca yerine koymayı belirler, integral almaz. İntegrali aldıktan sonra x'e dönmek için bir referans üçgeni çizmeyi unutmayın. Sinüs biçiminde hipotenüse a, θ'nın karşısındaki kenara x deyin; bu durumda komşu kenar kök ifadesidir. Hangi integralde takıldınız ve üç biçimden hangisini içeriyor?