İkili Bölme Hesaplama

İki ikili sayıyı tam sayı bölmesiyle böler; bölümü ve kalanı hem ikili hem ondalık olarak gösterir.

Sonuç

111
11
7
3

Nasıl hesaplanır?

İki sayı da yalnızca 0 ve 1 rakamlarıyla yazılmalıdır. Araç ikisini de ondalığa çevirir, sonra tam sayı bölmesi yapar: b = taban(a ÷ d) ve k = a mod d; böylece a = d × b + k ve 0 ≤ k < d olur. Bölüm ve kalan hem ikili hem ondalık gösterilir. Kesirli bit yoktur: 1'i 10'a (yani 1 ÷ 2) bölmek bölüm 0, kalan 1 verir, 0,1 vermez. Baştaki sıfırlar ve çevredeki boşluklar yok sayılır. Bölen 0 ise sonuç çıkmaz; 2–9 arası rakam, eksi işareti ya da nokta içeren girişlerde de sonuç çıkmaz. Baştaki sıfırlar atıldıktan sonra her sayı en fazla 63 ikili basamak olabilir; daha uzun girişlerde sonuç gösterilmez.

Örnek hesaplama

101101'i 110'a bölelim. Ondalıkta 101101, 32 + 8 + 4 + 1 = 45; 110 ise 4 + 2 = 6'dır. Tam sayı bölmesi 45 ÷ 6 = 7, kalan 3'tür; çünkü 6 × 7 = 42 ve 45 − 42 = 3. İkiliye geri çevirince bölüm 7, ikilide 111, kalan 3 ise 11 olur. Kontrol: 110 × 111 = 101010 (42) ve kalan 11 eklenince 101101 (45) çıkar.

Bu örneği deneyin →

Sık yapılan hatalar

  • 2 ya da 13 gibi ondalık rakamlar yazmak. Her rakam 0 veya 1 olmalıdır; aksi halde sonuç çıkmaz, önce çevirin.
  • İkili kesir beklemek. Bölme burada tam sayı bölümde durur ve artan kısım virgülden sonraki rakamlar olarak değil, kalan olarak görünür.
  • Kalanı bölümün parçası sanmak. Kalan her zaman bölenden küçüktür; bölüm yalnızca bölenin tam kaç kez sığdığını gösterir.
  • Bölünen ile böleni değiştirmek. Birinci sayı ikinciye bölünür; 11 ÷ 1101 işleminde bölüm 0, kalan 11 çıkar.
  • Eksi işareti, ikili nokta (örneğin -101 ya da 1.1) veya 63 basamaktan uzun bir sayı girmek. Yalnızca işaretsiz, en çok 63 bitlik tam ikili sayılar kabul edilir.

Bu hesaplama hakkında

İkili (binary) bölme, ondalık sayılarla öğrendiğiniz aynı uzun bölme sürecini uygular, ama sadece 0 ve 1 rakamlarıyla sınırlıdır: her adımda o anki kısmi kalandan bölenin en az bir kez çıkarılıp çıkarılamayacağına bakılır — bölüm rakamı sadece 0 veya 1 olabilir, çünkü bunun ötesinde “kaç kere gider” sorusunun bir anlamı yoktur.

Bu, bir bilgisayarın aritmetik mantık biriminde (ALU) donanım seviyesinde bölmenin gerçekleştirilme biçimiyle tamamen aynıdır; ikili mantık kapılarından kurulu kaydır-ve-çıkar (shift-and-subtract) algoritmaları kullanılır. Bu yüzden ikili uzun bölme, bilgisayar bilimleri ve dijital mantık derslerinde standart bir alıştırmadır — bir işlemcinin kullandığı aynı sezgiyi, sadece elle yaparak inşa eder. Bu araç adımları göstermez: iki sayıyı ondalığa çevirir, tek bir tam sayı bölmesi yapar ve bölümü ve kalanı gösterir.

Bu faydalı oldu mu?

En fazla 3 tepki seçebilirsiniz.

Yorumlar

  • İlk yorumu siz yazın.

Popüler hesaplayıcılar

Tüm Hesaplayıcılar